Algemeen
De heilige Barbara is volgens de christelijke overlevering een jonge vrouw die in de 3e eeuw leefde. Haar vader, Dioscurus, sloot haar op in een toren om haar af te schermen van de buitenwereld. Toen Barbara zich tot het christendom bekeerde, werd haar vader woedend. Ze weigerde haar geloof af te zweren en werd na zware folteringen uiteindelijk door haar eigen vader onthoofd. Kort daarna zou hij door een bliksemschicht zijn getroffen, wat als een goddelijke straf werd gezien.
Door deze legende werd de heilige Barbara de beschermheilige tegen een plotselinge of gewelddadige dood. Daarom is ze de patroonheilige van mensen die gevaarlijk werk verrichten, zoals: mijnwerkers, brandweerlieden bouwvakkers, steenhouwers, artilleristen en militairen.
In Limburg en de voormalige mijnstreek heeft Sint-Barbara een bijzondere betekenis als patrones van de mijnwerkers. Haar feestdag wordt gevierd op 4 december.
In Beringen vinden deze jaarlijkse vieringen onder andere plaats in de Sint-Jan-de-Doperkerk in Paal en de Sint-Theodarduskerk in Beringen-Mijn.
Mijnkathedraal
Hoewel de Mijnkathedraal gewijd is aan de Heilige Theodardus, vinden we er toch ook een bronzen plaat met beeltenis van de Heilige Barbara. De plaat is afkomstig uit de Sint-Jozefkerk Holven in Geel. Hoe en waarom komt deze plaat in Beringen-Mijn terecht?
De Steenkoolmijn van Beringen lokte in de naoorlogse periode heel wat Gelenaars naar de “put”. In Holven, zeker in het woondeel “Heibloemeke", leefden toen talrijke mijnwerkers. De busmaatschappij “De Schelde”, die toen gevestigd was in het Geelse gehucht Holven, zette zelfs dagelijks zeven bussen in voor de pendeldienst van en naar de Limburgse mijnen. Vijf ervan gingen richting Koolmijn van Beringen.
Om bescherming af te roepen over hun gevaarlijk beroep deden de Geelse mijnwerkers een inzamelactie van koperen spullen. Met de opbrengst lieten zij een bronzen plaat gieten met de beeltenis van Sint Barbara. Op 4 december 1949 werd de plaat gezegend en kreeg ze een plaats in de parochiekerk van St. Jozef Holven. Na de sluiting van de St.Jozefkerk Holven in 2026 werd de plaat aan het Mijnmuseum van Beringen geschonken en kreeg de Heilige Barbara er een nieuwe, veilige thuis.
De schenking van het beeld vormde de aanleiding om ook in de Mijnkathedraal de jaarlijkse Barbarafeesten terug actief te vieren op de dag van de patrones (4 december).
Op 4 december 2026 krijgt een bijzonder Barbarabeeld uit de Sint-Jozefskerk van Holven (Geel) een nieuwe thuis in de Mijnkathedraal van Beringen-Mijn.
Ontdek het bijzondere verhaal achter dit beeld en zijn band met de Limburgse mijnwerkers-gemeenschappen tijdens de feestelijke intrede met muzikale omlijsting door Academie Beringen op vrijdag 4 december om 18.00 uur in de Mijnkathedraal van Beringen-Mijn.
Inschrijven via Uitnodiging feestelijke intrede van de Heilige Barbara in de Mijnkathedraal van Beringen-Mijn
Paal
Naar jaarlijkse gewoonte vieren ook in Paal de lokale mijnwerkers hun patroonheilige, Barbara. In Paal doen ze dat al sinds 1951. Ook na de sluiting van de mijn in Beringen in 1989 bleef de Barbaraviering ononderbroken plaatsvinden.
De mijnwerkers houden sterk aan hun Barbaraviering. Het is de uitdrukking van hun vriendschap en verbondenheid, die in de gevaarlijke ondergrond zeer sterk was. Dat gevoel willen ze behouden en uitstralen. De viering wordt bijgewoond door mijnwerkers van de omliggende dorpen en familieleden. Ook de brandweer en de civiele bescherming wonen deze viering bij. Ook voor hen is Sint-Barbara de patroonsheilige.
Voor de viering wordt het beeld van de Heilige Barbara in de kerk van zijn vier meter hoge sokkel gehaald, en versierd opgesteld vooraan in de kerk. Tijdens de misviering wordt het Barbaragebed gebeden en de mijnwerkers die in het voorbije jaar overleden zijn, worden herdacht. De viering eindigt met het zingen van het Barbaralied:
“O patronesse der goede dood, wil ons beschermen in alle nood.
O patronesse, toon ons uw macht, wil ons beschermen in diepe schacht.
O patronesse, wij blijven trouw, spreid over allen uw mantelvrouw”
Bij de festiviteiten dragen de mijnwerkers fier hun mijn-uniform: blauwe kiel en blauwe broek, rode bolletjeszakdoek rond de nek, de puthelm op het hoofd en hun mijnlamp aan de hand. Sommigen van hen zijn ook mijnwerker-brancardier. Zij gaan jaarlijks met de diocesane bedevaart Limburg (onder het toezicht van de Bisschop) naar Lourdes mee om te helpen bij het ziekentransport. Er is ook een derde soort leden van de mijnwerkers-brancardiers vereniging: de brancardiers die geen mijnwerker geweest zijn. Zij feesten ook mee maar dragen een blauwe T-shirt als uniform. De evolutie naar het uitnodigen van de brancardiers is de belangrijkste verandering die de vereniging meemaakte, en zo ontstond er ook plaats voor vrouwen.
Meer info: zie Barbaraviering in Paal | Immaterieel erfgoed in Vlaanderen
De jaarlijkse viering is dit jaar op vrijdag 4 december om 10.00 uur in de kerk van Paal, gevolgd door een receptie achteraan in de kerk. Feesten doen we op zaterdag 05 december.
De mijnwerkers-brancardiers en de Limburgse diocesane bedevaart naar Lourdes bestaan in 2026 75 jaar. Daarom zal er dit jaar in de kerk een tentoonstelling gehouden worden over beide jubilea. Er is voor deze gelegenheid een boek geschreven. Het boek zal tijdens de tentoonstelling aangekocht kunnen worden.
De tentoonstelling is te bezichtigen van 22 november tot 13 december in de kerk van Paal. De kerk is elke dag open van 9.00 tot 18.00 uur. Niet tijdens de vieringen (maandag om 18.30 uur., dinsdag om 9.00 uur. vrijdag om 18.30 uur en zondag om 9.30 uur)
